معرفی برگزیدگان هفتمین دوره جایزه دکتر مجتبایی

 

مراسم اهدای هفتمین دوره جایزه دکتر فتح‌الله مجتبایی دیروز در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، در این جلسه، برگزیدگان پایان‌نامه‌های حوزه ادبیات فارسی ادیان و مذاهب عرفانی به ترتیب، رساله‌های «نقش تقابل‌ها در ساختار، بلاغت و زیبایی‌شناسی مثنوی(با تکیه بر دفتر اول و دوم)» نوشته لاله معرفت از دانشگاه خوارزمی و «بررسی ساختار اسطوره‌ای حماسه‌های پهلوانان خاندان سام» نوشته لیلا حق‌پرست از دانشگاه فردوسی مشهد برگزیده شدند و همچنین از رساله «ریشه‌یابی اقوال صوفیه در نوبت ثالث کشف الاسرار میبدی» نوشته بهدخت نژاد حقیقی از دانشگاه شهید بهشتی قدردانی شد.
بنابر این گزارش، پایان‌نامه‌های امسال ۳۴ عنوان بوده است که به لحاظ کمی بیشتر از پارسال بوده است و ۲۳ نویسنده، بانو هستند. هفتاد درصد از پایان‌نامه‌ها ادبیات کلاسیک بود و شاهنامه، موضوع بیشتر پایان‌نامه‌ها بود که پارسال موضوع‌ها بیشتر درباره مثنوی معنوی بود. هشت پایان‌نامه هم درباره ادبیات معاصر بود.
از دانشگاه الزهرا یازده پایان‌نامه و دانشکده فردوسی مشهد،‌ هشت پایان‌نامه به این جایزه فرستاده شده است تا مورد بررسی هیأت داوران قرار گیرند.
«گفتار و کردار امام علی در سده پنجم»، «بلاغت ساختار نحوی در تاریخ بیهقی» و «سنت تصحیح متن در ایران پس از اسلام»، کتاب‌هایی است که درواقع پایان‌نامه‌های برگزیده سال‌های گذشته هستند.
دکتر پورنامداریان درباره رساله برگزیده دکتر لاله معرفت گفت: زمانی که در دوره دکترا و لیسانس درس می‌دادم، بیتی را از حافظه بیرون می‌آوردم اما اکنون همه دنبال آن در موبایل می‌گردند و این باعث انفصال فکر می‌شود تا مفروضات در ذهن جای نگیرد.
پورنامداریان افزود: از دکتر مجتبایی تشکر می‌کنم که با ارزیابی رساله‌های دکتری و جایزه دادن و چاپ آنها باعث زدودن ظلمی است که در مراسم دفاعیات روا می‌شود. در جلسات دفاعیه، استاد راهنما در نقش یک سوفسطایی عمل می‌کند و انگار یک رساله هرچند هم بد باشد نمی‌تواند مورد ارزیابی قرار گیرد. بسیاری از بهانه‌ها باعث می‌شود که رساله‌ها کمتر از نمره ۲۰ نگیرند. پیداست که پس از این همه بهانه و رابطه، دانشجو از محکمه دفاعیه رساله، راضی بر می‌گردد.
وی با بیان لطیفه معروف درباره شناسایی حق گفت: انگار همه طرف‌ها در رساله‌های جلسات داوری، حق دارند، جز خود حق که به صورت رساله‌ای بدون داوری با انشایی پرغلط نمره می‌گیرد.
سپس دکتر یاحقی از دانشکده فردوسی مشهد درباره رساله برگزیده نوشته لیلا حق‌پرست گفت: من در جلسه دفاع ایشان هیچ سخن نگفتم. جناب دکتر پورنامداریان، بدانید که ما در دانشکده فردوسی نمره ۲۰ به کسی نمی‌دهیم و اتفاقاً دکتر داور جلسه دفاع این رساله، خانم دکتر ژاله آموزگار بودند. وی افزود: قطعاً این جایزه در سال‌های آ‌ینده بارورتر خواهد شد. رساله خانم دکتر حق‌پرست، درباره خاندان سام است. تصور می‌کنم یک موج فردوسی گرایی و فردوسی خواهی در سطح جامعه پیدا شده است که جلسات شاهنامه خوانی به شدت در حال رشد است. کمتر نشریه‌ای را باز می‌کنم که چنین موضوعی در آن نباشد، گاهی‌ اکثریت مقالات نشریات علمی درباره فردوسی است که رستاخیزی است. البته ما تحت تاثیر این موج نبودیم و موضوع سال۹۱ انتخاب شده است.
آنچه که در این رساله مورد توجه قرار گرفت، چند جنبه بود. اسطوره‌ای بودن، حماسه، تاریخ و روایت‌های شفاهی که تقلیدهای منظوم و منثوری که در گذشته‌ها بوده است مورد توجه قرار گرفته است. این روایت‌های شفاهی در دانشکده‌ها، مهجور بود و هست و قلمرو تازه‌ای است. شاهنامه‌شناسی پس از شاهنامه، موج جدیدی است و اتفاقاً موبایلی که آقای پورنامداریان فرمودند، این فواید را نیز دارند که نسخه‌ها روی اینترنت آمده و پژوهش را آسان‌تر کرده است.
وی درباره خاندان سام گفت: این خانواده از گرشاسب و زال و به خصوص رستم از چهره‌های بزرگ اسطوره تشکیل شده است و کاری که صورت گرفته با دقت و وسواس بوده است. کار خوبی که او کرده این است که ۲۷۷ مأخذ دیده شده و ۵۳ مأخذ به زبان انگلیسی است. و اگر دستاوردی این رساله دارد، بخشی مدیون سرنخ‌های تازه است.
وی از نظریه «لوی استروس» بهره برده است اما مرعوب و منکوب این نوع نظریه‌ها نشده است.
وی در پایان گفت: اقدام به چاپ این کتاب‌ها توسط نشر هرمس و آقای ساغروانی هم کار بسیار نیکویی است.
سپس درباره رساله مورد تقدیر از بهدخت نژادحقیقی، بانو دکتر مشرّف، گفت: سپاسگزاری می‌کنم از دکتر مجتبایی به خاطر توجهی که به آثار دانشجویان کرده‌اند و چقدر خوشحالم که این آثار چاپ و به جامعه علمی معرفی می‌شود. این رساله کاری است بسیار پرزحمت و اصلاً این کار تحت تأثیر موج نظریه‌پردازی ادبی و موج موضوعات جدید نیست.
غالباً استفاده از نظریه‌ها، فضل‌فروشی است و ایشان از این نوع زبان، بری و دور هستند.
این اثر، خارج از این داستان نظریه‌پردازی است نه اینکه نظریه نداشته باشد. نظریه آن این است که آن آجرهای ساختار ادبی عرفانی چیست؟ از کلام عارفان قدیمی با تصرف و تغییر ایجاد شده است.
ایشان درون متن‌های کهن، صورت باستانی متون را کشف کرده است.
وی افزود: ایشان ضمن احترام به ادب فارسی با توجه به اینکه همه متأثر از کشف‌الاسرار بوده‌اند از سعدی تا شاملو، بر این توجه بود که آیا میبدی خودش این عبارات را در کشف‌الاسرار ساخته است یا از متون قدیم؟ آیا در این کلام دخل و تصرف کرده است؟ این تغییرات مهم است چون کشف الاسرار، جملاتی دارد که هم منتسب به بایزید بسطامی بوده و هم حسین‌بن حلاج. کشف‌الاسرار، باید تصحیح شود و این پیشنهاد و امر از دکتر شفیعی کدکنی بود که من به دانشجوی خود منتقل کردم. تغییرات کشف‌الاسرار، باید ریشه‌یابی شود. آیا در گذشته انجام شده است یا خود میببدی انجام داده است؟ اولین قدم برای تحقیق درباره این موضوع ریشه‌یابی این تغییرات در اقوال صوفیان بود.
چقدر اقوال تستری و نجم‌الدین دایه درهم آمیخته شده است و این رساله می‌تواند این موضوع را روشن کند. ملی‌گرایی و رسالات از آن دست مهم است اما کسانی که درباره موضوعات دیگری چون این رساله تحقیق می‌کنند، هم در ردیف محققان روح ادب فارسی هستند. وی در پایان گفت: انسان باید خون گریه کند که با وجود این همه، برگزیدگان و کتاب‌هایی براساس رسالات برگزیده، حقوق دانشجویان در استخدام و تصدی در مراکز فرهنگی، شغل و کار، رعایت نمی‌شود و قربانی معادلات و روابط می‌شود.
پیش از اهدای جوایز به برگزیدگان جایزه مجتبایی،دکتر فتح‌الله مجتبایی با سپاسگزاری ازآقای محمد خانی و شهر کتاب و خرسندی از رشد کمی جایزه گفت: ما اگر در دنیا چیزی داشته باشیم که موجب فخر ماست، تاریخ و فرهنگ ماست. ما نفت داریم که بیشتر مایه زحمت ما بوده است و سرانجام تمام می‌شود. آنچه می‌ماند هویت ملی ماست. با ایران شوخی کردن کار آسانی نیست و هرکس خدمتی بکند، کار پر اجری خواهد بود و روح ایرانی از آن سپاسگزار خواهد بود.
وی افزود: در رساله‌های اخیر، موضوعات فراتر از ایران رفته است و درباره جهانی شدن تحقیقات ما، رساله‌ها به چاپ می‌رسد و بیرون از چارچوب ایران دانشجویان در حال کوشش هستند.


منبع: روزنامه اطلاعات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *