ارسال آیین‌نامه پیشگیری از تقلب علمی به ۲ وزارتخانه

معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به چالش‌های موجود در فرآیند تهیه مقالات علمی و فعالیت‌های پژوهشی گفت: آیین‌نامه قانون پیشگیری و مقابله با تخلف علمی تدوین و به وزارتخانه‌های بهداشت و دادگستری ارسال شده است، ضمن آنکه از دانشگاه‌ها خواسته شد تا نظرات خود را ارائه دهند.
دکتر مسعود برومند در گفتگو با ایسنا با اشاره به برخی تخلفات علمی رخ داده، اظهار داشت: موضوع استرداد مقاله که امروزه در جامعه مطرح شده، چند سالی است که آغاز شده است و بر این اساس بررسی‌هایی در زمینه تقلبات و تخلفات علمی از سال ۲۰۰۰ تاکنون انجام داده‌ایم.
وی افزود: بر این اساس در سال ۲۰۰۰ حدود ۱۰ تا ۱۲ مورد تخلف و تقلب علمی رخ داده و بعد از آن به عدد ۲۲ مورد و دو سال قبل این میزان به حدود ۶۳ مورد و در سال گذشته این آمار به ۵۰ مورد رسیده و در سال جاری نیز حداقل ۲۶ مورد گزارش شده است.
برومند یادآور شد: بررسی‌های ما نشان می‌دهد از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ از لحاظ میزان تقلب و تخلفات علمی در رتبه‌های ششم و هفتم هستیم؛ ولی نکته اساسی در این زمینه این است که این تعداد در چه میزانی است.
معاون وزیر علوم خاطر نشان کرد: بر اساس نظام اسکوپوس در سال ۲۰۱۶ حدود ۵۰?هزار مقاله منتشر کرده‌ایم و اگر تعداد متوسط مقالات منتشر شده در مدت ۴ سال را ۴۰ هزار مقاله در نظر بگیریم و وزارت علوم ۵۶ درصد تولیدات علمی کشور را بر عهده داشته باشد، تعداد مقالات منتشر شده از سوی وزارت علوم حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار مقاله خواهد بود.
وی ادامه داد: در مقابل، تعداد مقالات استرداد شده ایران ۵۰ مورد است؛ در حالی که ما ۸۰ هزار مقاله منتشر کرده‌ایم که نسبت مقالات استرداد شده به منتشر شده یک به ۲?هزار مقاله می‌شود.
برومند با تاکید بر اینکه ما نباید همین میزان مقالات استردادی را نیز داشته باشیم، افزود: در بسیاری از موارد تقلب علمی صورت نمی‌گیرد، بلکه تخلف علمی است. رعایت نشدن مواردی در داوری مقالات یکی از موارد تخلف علمی است، نه تقلب علمی. یا اگر شخص مطالبی از یک مقاله خود را در مقاله دیگری استفاده کرده باشد، اگر چه صاحب مقاله اول هم خود فرد بوده است، ولی قابل قبول نیست و می‌تواند در سیستم‌های امروزی به دلیل مشابهت، تخلف علمی محسوب و مقاله برگشت داده شود.
وی در عین حال با بیان اینکه باید این را هم بپذیریم که در برخی از موارد نیز اقدامات نادرستی صورت می‌گیرد و باید با آن برخورد شود،‌ گفت: به عنوان نمونه در مورد اخیر یک فرد خطایی را انجام داده و به یک باره ۲۶ مقاله استرداد می شود که نتیجه آن می‌تواند برای کشور خبر ناخوشایندی باشد. برومند با تاکید بر اینکه اگر مطالبی از جایی برداشته شود و در مقالات استفاده شود، بدون ذکر منبع تخلف علمی محسوب می‌شود، افزود: فرآیندهای پژوهشی و تهیه مقالات علمی بسیار اهمیت دارد و در صورت عدول از آنها تخلف محسوب می‌شود.
معاون وزیر علوم یادآور شد: در سال ۱۳۹۴ به دلیل برخی موارد گزارش شده، موضوع تخلفات مطرح شد، وزارت علوم شیوه‌نامه‌ای را تدوین کرد و بر اساس آن شیوه‌نامه‌ای که ابلاغ کرد، در دانشگاه‌های کشور کمیته تخلفات ایجاد شد.
وی با بیان اینکه این کمیته در ۷۵ دانشگاه کشور راه‌اندازی شد، گفت‌: وظیفه این کمیته‌ها بررسی تخلفات است و در صورت اثبات تخلفات، فرد به کمیته انضباطی معرفی خواهد شد. برومند با بیان اینکه تخلفات علمی می‌تواند از یک تخلف بسیار ساده شروع شود تا یک تقلب، اظهار داشت: تخلفات دارای طیف وسیعی است، ولی تنبیه‌های انضباطی در کمیته‌های انضباطی این موارد را در نظر نمی‌گیرد، به این معنی در برخی موارد تنبیه‌های در نظر گرفته شده در بسیاری موارد با نوع تخلف همخوانی ندارد؛ از این رو از نظر ما فردی تخلفی انجام داده است و باید با وی برخورد شود که یا باید اشد مجازات برای وی در نظر گرفته شود یا آبروی وی برده شود.
برومند خاطر نشان کرد: در نهایت به این نتیجه رسیدیم قانون “پیشگیری و مقابله با تقلب و تخلفات علمی” که در وزارت علوم تصویب شده است، نیاز به تدوین آیین‌نامه دارد که این آیین‌نامه تدوین و ارسال شده است.
وی اضافه کرد: ما به این نتیجه رسیدیم که برای حفظ کیفیت پژوهش نیاز به تضمین کیفیت نه کنترل کیفیت است؛ چراکه کنترل کیفیت، نظارت در انتهای خط تولید است و در صورتی که محصول معیوب باشد از خط تولید خارج می‌شود؛ ولی از سوی دیگر هزینه‌های زیادی صرف شده است تا محصولی تولید شود، از این رو نیاز به تضمین کیفیت داریم .

زنامه اطلاعات


منبع: روزنامه اطلاعات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *